Kartalgiller
ailesinin Falco cinsinden ve gündüzyırtıcısıgiller ailesinin Circus
cinsinden 60 kadar yırtıcı kuşun ortak adı. Doğanlar Türkiye’nin farklı
yörelerinde ve farklı bilimsel sınıflandırmalarda başka başka adlarla
anılırlar. Bu nedenle, türlerinden söz ederken, elden geldiğince türe
verilen bütün adları belirtmek daha doğru olur.
Türkçe’de daha çok“delice doğan“ ya da yalnızca “delice” ortak
adıyla anılan circus cinsinin Türkiye’de yaşayan dört türü vardır:
Kızıldelice, sazdelicesi ya da kızıldoğan (C.aeroginosus), ekin
delicesi, saz delicesi , gökdoğan ya da gökçe toygun (C. cyaneus),
çayır delicesi ya da çayır doğanı (C. macrourus).
Delice doğanlar, Kurbağalar ,böcekler, küçük kemirgenler ve
kuşlarla beslenirler. Bazı türleri yerleşik yaşarken (sözgelimi batı
Avrupa’da yaşayan gökdoğan), bazıları kışı sıcak ülkelerde geçirirler
(sözgelimi kışı geçirmek için tropikal Afrika’ya giden çayır doğanı).
Falco cinsinin Türkiye’de 10 türü bulunur: Akdoğan, aksungur ya da
Asya akdoğanı (F.rusticolus), kutsal doğan,sungur, ulu doğan ya da
boğucu doğan (F. cherrug) göçmen doğan ya da keklik kerkenezi (F.
peregrinus) delice doğan ya da beyaz boyunlu kerkenez (F. subbuteo),
bıyıklı doğan ya da çöl sunguru (F. Biarmicus), ada doğanı ya da siyah
başlı doğan (F. elenorae) sarsak doğan, kerkenez ya da kule doğanı (F.
tinnunculus), küçük kerkenez (F. naumanni), bodoğan ya da güvercin
doğanı (F. columbarius), aladoğan ya da kırmızı ayaklı kerkenez (F.
vespertinus).
Ortalama 20 yıldan çok yaşayan doğanlar, ya ağaçlarda yuva yapar
ya da başka kuşların yuvalarına yerleşirler. Dişiler genelde 2-6
yumurta yapar, yumurtalara ve yavrulara dişi ve erkek birlikte
bakarlar. 15 milyon yıldır varlığını sürdüren doğanların 11 fosil türü
bilinmektedir.